راهنمای جامع ثبت رسمی معاملات املاک و اموال غیرمنقول در ایران

آنچه باید درباره ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول بدانید

به گزارش سهند پرس، اعظم قویدل با تشریح ابعاد «قراردادهای یکسان» در قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول، این نوع قراردادها را از ابزارهای مهم سامانه‌ای برای سامان‌دهی معاملات ملکی و کاهش اختلافات حقوقی عنوان کرد. او تأکید کرد این سازوکار تازه، فرآیند انجام معاملات عادی را هدفمند می‌کند و به شفافیت بیشتر بازار ملک منجر می‌شود.

قراردادهای یکسان در قانون الزام به ثبت رسمی

قویدل با بیان اینکه قراردادهای یکسان در تبصره (۲) ماده (۳) قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول پیش‌بینی شده‌اند، اظهار داشت: این قراردادها، قراردادهای متحدالشکل و نمونه هستند که امکان تنظیم و ثبت آن‌ها در سامانه ثبت الکترونیک اسناد فراهم شده است. بر اساس این قانون، املاکی که دارای سند مالکیت رسمی حدنگار (سبزرنگ) هستند، می‌توانند از این الگو برای ثبت دقیق‌تر اطلاعات و کاهش اختلافات بهره ببرند. به گفته او، هدف از یکسان‌سازی متن قراردادها، ایجاد سَمانه‌ای قابل‌اعتماد برای پیگیری سوابق، کنترل تضامین و کاهش زمینه معاملات معارض است.

قراردادهای یکسان لازمالاجرا هستند؛ اما تا تکمیل تشریفات، سند رسمی نیستند

قویدل افزود: قراردادهای یکسان از جمله قراردادهای لازم‌الاجرا محسوب می‌شوند و توسط مشاوران املاک یا به صورت خودکاربری از سوی اشخاص حقیقی و حقوقی در سامانه ثبت می‌شوند. با این حال، طرفین معامله مکلف‌اند حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ ثبت قرارداد برای انجام تشریفات قانونی و رفع محدودیت‌های ایجادشده در سامانه، به دفتر اسناد رسمی منتخب مراجعه کنند. او توضیح داد که هرچند این قراردادها آثار حقوقی دارند، اما تا زمانی که تشریفات تنظیم سند رسمی در دفاتر اسناد رسمی تکمیل نشود، در حکم سند رسمی نخواهند بود.

تفاوت قراردادهای یکسان با مبایعه‌نامه‌های عادی

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور گفت: تفاوت اصلی قراردادهای یکسان با مبایعه‌نامه‌های عادی در ثبت موقتی است که در سامانه ثبت الکترونیک اسناد انجام می‌شود و برای فروشنده و خریدار محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند. این سازوکار، شفافیت را افزایش می‌دهد و از انجام معاملات معارض جلوگیری می‌کند. اگر طرفین در مهلت مقرر برای تکمیل تشریفات مراجعه نکنند یا اختلافی میان آنان بروز کند، دعاوی ناشی از این قراردادها در مراجع قضایی قابل استماع خواهد بود.

فرآیند انتخاب دفترخانه و مهلت سه‌ماهه

به گفته قویدل، هنگام ثبت قرارداد یکسان در سامانه، طرفین باید دفتر اسناد رسمی موردنظر خود را انتخاب کنند و سپس در همان دفترخانه، ادامه تشریفات را پیگیری کنند. او یادآور شد که حداکثر ظرف سه ماه باید به همان دفترخانه مراجعه شود تا محدودیت‌های سامانه‌ای برطرف و مقدمات تنظیم سند رسمی فراهم شود. عدم مراجعه به‌موقع می‌تواند پیگیری‌های بعدی را طولانی کند و ادامه فرایند انتقال رسمی را به تأخیر اندازد.

سه وظیفه مهم سردفتر پس از ثبت قرارداد

قویدل با تشریح روند رسیدگی در دفترخانه گفت: پس از حضور طرفین، سردفتر سه وظیفه اساسی بر عهده دارد. نخست، احراز صحت معامله و بررسی وجود شرایط اساسی صحت معاملات مطابق ماده ۱۹۰ قانون مدنی؛ از جمله قصد و رضای طرفین و اهلیت آنان. دوم، بررسی و انجام استعلام‌های قانونی و تطبیق اسناد و اطلاعات ثبت‌شده با ضوابط ثبتی برای رفع محدودیت‌های ایجاد شده در سامانه. سوم، فراهم کردن مقدمات لازم برای تنظیم و ثبت سند رسمی در سامانه ثبت الکترونیک اسناد تا انتقال حقوقی ملک به‌طور کامل و قانونی انجام شود.

آثار حقوقی و ضمانت اجرا در معاملات ملکی

او همچنین توضیح داد که ثبت قراردادهای یکسان در سامانه، امکان رهگیری وضعیت معامله را فراهم می‌کند و تعهدات طرفین را روشن‌تر نشان می‌دهد. این امر از بروز ابهام در تعهدات، تداخل معاملات و نقل و انتقال‌های تکراری جلوگیری می‌کند. به این ترتیب، حقوق خریدار و فروشنده با شفافیت بیشتری تثبیت و از ایجاد اختلاف‌های بعدی پیشگیری می‌شود.

اقدام سریع، شرط کاهش ریسک‌های حقوقی

به گزارش سهند پرس، قویدل با تأکید بر ضرورت اقدام به‌موقع خاطرنشان کرد: هرچه تکمیل تشریفات در دفترخانه زودتر انجام شود، ریسک‌های حقوقی طرفین معامله کاهش می‌یابد. او از فعالان بازار ملک و مردم خواست در مهلت سه‌ماهه تعیین‌شده به دفترخانه منتخب مراجعه کنند تا ضمن رفع محدودیت‌ها، مسیر تنظیم سند رسمی ملک بدون وقفه طی شود.