سکوی سرمایه‌گذاری بریکس، راهی نوین برای تأمین مالی و تسهیل مبادلات فرامرزی

ایجاد سکوی سرمایه‌گذاری بریکس؛ هدف‌ها و مراحل توسعه

به گزارش سهند پرس، سکوی سرمایه‌گذاری اتحادیه بریکس با هدف تسهیل دسترسی به منابع مالی، توسعه همکاری‌های اقتصادی و ساده‌سازی فرآیندهای مبادله فرامرزی طراحی شده است. این پروژه در دستور کار کشورهای عضو این گروه قرار گرفته است و قرار است از ابزارهای نوین مانند ارزهای دیجیتال بانک‌های مرکزی، دارایی‌های توکنیزه‌شده، استیبل‌کوین‌ها و سازوکارهای تبدیل ارز بهره‌برداری کند تا زیرساخت‌های مالی کارآمدتری ایجاد شود.

تاریخچه و توسعه اولیه ایده

ایده راه‌اندازی سکوی سرمایه‌گذاری بریکس برای نخستین‌بار در اکتبر ۲۰۲۴، در جریان اجلاس این گروه در شهر کازان مطرح شد. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، پیشنهاد کرد بر پایه بانک توسعه جدید، این سکو شکل گیرد تا از اقتصادهای ملی اعضا حمایت کند و فرآیند تأمین مالی آن‌ها از طریق ابزارهای الکترونیکی تسهیل شود. در تابستان ۲۰۲۵، این پیشنهاد توسعه یافته و قرار بر این شد تا یک سکوی جامع برای سرمایه‌گذاری و انجام مبادلات مالی در سطوح بین‌المللی راه‌اندازی گردد.

تفاوت صندوق توسعه جدید و سکوی دیجیتال

بانک توسعه جدید تاکنون در تأمین مالی پروژه‌های زیرساختی کشورهای بریکس و دیگر اقتصادهای درحال‌توسعه نقش موثری داشته است؛ اما مأموریت سکوی جدید، با کارکرد سنتی این بانک، متفاوت است. در حالی که بانک توسعه جدید عمدتاً با اعطای وام‌های بزرگ و سازوکارهای معمول تأمین مالی فعالیت می‌کند، سکوی سرمایه‌گذاری قرار است بستری دیجیتال و چندمنظوره برای جذب سرمایه‌های بلندمدت و خصوصی باشد.

دامنه و گستره جغرافیایی پروژه

این سکوی مبتنی بر فناوری می‌تواند فراتر از کشورهای اصلی عضو بریکس توسعه یابد و بازارهای نوظهور، کشورهای جنوب جهان و کشورهای شریک با جمعیت رو به رشد را در بر گیرد. هدف نهایی این الگو، نقش واسطه‌ای میان بنگاه‌های اقتصادی و مؤسسات مالی است؛ جایی که پروژه‌ها با اطلاعات شفاف‌تر درباره فرصت‌ها و ریسک‌ها عرضه شده و متقاضیان منابع مالی می‌توانند نیازهای خود را بهتر برآورده کنند.

نظرات کارشناسان درباره فرصت‌ها و چالش‌ها

عابد امیری، کارشناس همکاری‌های اقتصادی و فناورانه در بریکس، در گفت‌وگو با تی‌وی بریکس، بر مفید بودن این الگو برای بنگاه‌های کوچک و متوسط تأکید کرد. شرکت‌هایی که ممکن است تیم بین‌المللی نداشته باشند، اما محصولات و فناوری‌های رقابتی تولید می‌کنند، می‌توانند از طریق این پلتفرم به منابع، تخصص و ارتباطات مورد نیاز خود دست یابند. در صورت عملیاتی‌شدن این طرح، بانک توسعه جدید می‌تواند نقش پایه‌ای در تأمین منابع و پشتیبانی از پروژه‌ها ایفا کند.

لاولیش تانیجا، نایب‌رئیس و رئیس میز هند در اتحادیه روسی ـ آسیایی، نیز اعلام کرد که بخش‌هایی از زیست‌بوم پروژه، مانند سکوی دیجیتال و نقشه تعاملی مناطق ویژه اقتصادی در حال راه‌اندازی است و تکمیل نهایی این زیرساخت‌ها به شکل مرحله‌ای ادامه دارد. همچنین، در بیانیه‌های رسمی، بر ادامه فعالیت‌های فنی مربوط به این پروژه و همکاری‌های بین‌المللی در دوره ریاست هند تأکید شده است.

حوزه‌های تمرکز منابع مالی و فناوری‌های نوین

انتظار می‌رود منابع مالی این سکوی جدید بیشتر در حوزه‌های اولویت‌دار کشورهای بریکس، مانند کریدورهای لجستیکی، زیرساخت‌های شهری، فناوری‌های نوین، هوش مصنوعی و انرژی‌های تجدیدپذیر، سرمایه‌گذاری شود. علاوه بر این، حوزه‌هایی مانند توسعه فناوری‌های مرتبط با ابرهوش، فناوری‌های پزشکی و حسگرهای پوشیدنی، به عنوان فرصت‌های مهم در نظر گرفته شده است.

تأثیرات بر بنگاه‌های کوچک و نوپا

حبیب نوربهایی، استاد دانشگاه و معاون پژوهشی دانشگاه نورث‌وست آفریقای جنوبی، در این باره گفت ارزش این سکوی سرمایه‌گذاری محدود به دسترسی به سرمایه نیست، بلکه می‌تواند به شکل‌گیری همکاری‌های فرامرزی، انتقال فناوری و توسعه نوآوری کمک کند. این بستر برای شرکت‌های نوپا و کوچک، که فناوری‌های توانمند دارند ولی دسترسی به سرمایه و بازارهای بین‌المللی ندارند، فرصت‌های جدیدی فراهم می‌کند و دروازه‌ای برای جلب سرمایه‌گذاران و پروژه‌های بزرگ دولتی و بین‌المللی است.

رویکردهای آینده و همکاری‌های فرامتنی

ولادیمیر پوتین قبل از اجلاس بریکس و در جریان سفر خود به هند، اعلام کرد روسیه آماده همکاری در پروژه‌های زیرساختی و لجستیکی مانند کریدورهای حمل‌ونقل ترانس‌آرکتیک و بین‌المللی شمال-جنوب است. حوزه‌هایی چون فناوری، هوش مصنوعی، حمل‌ونقل بدون سرنشین، امور مالی، گردشگری و صنعت، در برنامه همکاری‌های آینده قرار دارند.

هدف نهایی و چالش‌های توسعه سکوی سرمایه‌گذاری

کارشناسان معتقدند هدف اصلی از راه‌اندازی این سکوی جدید، صرفاً تأمین منابع مالی نیست، بلکه کاهش فاصله میان شکل‌گیری ایده و اجرای عملی است. عابد امیری توضیح داد که پس از شناسایی پروژه، باید اعتبار شرکا و شرایط توافق مشخص شود، مسائل حقوقی حل و فصل گردد و سازوکارهای سرمایه‌گذاری و پرداخت برقرار شود. کشورهای بریکس نیازمند چنین همکاری‌های محلی و بین‌المللی هستند و بسترهایی مانند بریکس هاب مسکو، این نیاز را برآورده می‌کنند.

توسعه همکاری‌های بزرگ‌تر نیازمند سرعت و سادگی در ارتباطات است. امیری بر اهمیت ایجاد محیط چندزبانه تأکید دارد تا مسائل زبان و تفاوت‌های فرهنگی مانع فعالیت‌های اقتصادی نباشد. کارشناسان تأکید دارند منابع این سکوی باید به تقویت علم، مالکیت فکری و فناوری‌های بومی کمک کند و وابستگی کشورها به فناوری‌های خارجی را کاهش دهد.

استفاده از فناوری‌های نوین در تسهیل عملیات بین‌المللی

تانیجا بر این باور است که ترکیب دارایی‌های دیجیتال، ابزارهای توکنیزه‌شده، استیبل‌کوین‌ها و ارزهای دیجیتال ملی، می‌تواند وابستگی به روش‌های سنتی تسویه را کاهش دهد. همچنین، سازوکارهای پایداری مانند توسعه سامانه‌هایی مانند «بریکس پی» یا روش‌های جایگزین تسویه باید توسعه یابد. کشورها نیز در حال بررسی راهکارهای اتصال سامانه‌های پرداخت ملی و ارزهای دیجیتال بانک‌های مرکزی برای کاهش هزینه‌های تراکنش‌های بین‌المللی هستند.

پیشرفت‌ها و چشم‌اندازهای آینده

در حال حاضر، بر اساس اعلام‌های رسمی، همکاری‌های فنی در حوزه مراکز تسویه، سکوی سرمایه‌گذاری و ابزارهای مبادله با ارزهای ملی ادامه دارد. ایجاد چارچوب مرجع دیجیتال، برقراری ارتباط میان ارزهای دیجیتال بانک‌های مرکزی و هماهنگی مقررات، از گام‌های مهم در این مسیر است. توسعه زیرساخت‌های مربوطه نیازمند زمان است، اما این طرح می‌تواند نقش مهمی در هموارسازی تبادلات مالی جهانی و تقویت اقتصاد کشورهای جنوب جهانی ایفا کند.