سازمان بهزیستی بر اهمیت درمان یکپارچه اعتیاد تأکید کرد

سیدجواد حسینی در نوزدهمین کنگره ملی دانش اعتیاد: برنامه‌های سازمان بهزیستی در مقابله با اعتیاد

به گزارش سهند پرس، سیدجواد حسینی، در نوزدهمین کنگره ملی دانش اعتیاد، ضمن تشریح برنامه‌های سازمان بهزیستی در حوزه مقابله با پدیده اعتیاد، بر لزوم حرکت به سمت حکمرانی یکپارچه، مبتنی بر شواهد علمی و توانمندسازی اجتماعی تأکید کرد و خواستار اصلاح رویکردهای جاری در این حوزه شد.

اعتباربخشی به رویکردهای چندوجهی مبارزه با اعتیاد

وی با اشاره به اینکه اعتیاد یک مسئله چندبعدی است، گفت: این پدیده متأثر از عوامل روان‌شناختی، اجتماعی و اقتصادی است. حسینی تصریح کرد که پیشگیری، درمان، بازتوانی و کاهش آسیب باید به صورت حلقه‌های مرتبط در نظام سلامت و حمایت‌های اجتماعی دنبال شوند؛ زیرا رویکردهای پراکنده در این حوزه، اثربخشی برنامه‌ها را کاهش می‌دهند و مانع از رسیدن به نتایج مؤثر می‌شوند.

توسعه مهارت‌های زندگی و حمایت‌های خانوادگی

رئیس سازمان بهزیستی با تأکید بر اهمیت تقویت مهارت‌های زندگی و توانمندسازی خانواده‌ها، به نوبه خود بر ضرورت افزایش تاب‌آوری فردی و اجتماعی تأکید کرد. وی افزود: پیشگیری از اعتیاد نباید محدود به آموزش‌های مقطعی و هشدارهای کوتاه‌مدت باشد، بلکه باید در تمام سطوح زندگی، در محیط‌های خانواده، مدارس، محلات و محیط‌های کاری اجرا شود و به صورت مداوم مورد توجه قرار گیرد.

اجرای طرح سلامت اجتماعی محله‌محور و کلان‌پروژه‌های پیشگیرانه

حسینی ضمن اشاره به اجرای طرح جامع سلامت اجتماعی محله‌محور «سلام»، گفت: این طرح در نزدیک به سه هزار محله با مشارکت سه هزار تسهیلگر و در قالب ۱۵ فعالیت اجتماع‌محور استاندارد اجرا می‌شود. همچنین، از آغاز طرح غربالگری هشت نوع اختلال شایع در کودکان خبر داد و اعلام کرد که این طرح ابتدا در جامعه هدف سازمان بهزیستی اجرا می‌شود و برنامه‌ریزی برای توسعه آن در سطح ملی در حال انجام است.

سابقه فعالیت‌های پیشگیری در سال گذشته

وی با اشاره به عملکرد برنامه‌های پیشگیری از اعتیاد در سال گذشته، اظهار داشت: هزار و ۳۰۰ گروه هدف در محله‌های کم‌برخوردار و مناطق حاشیه‌نشین تحت پوشش این برنامه‌ها قرار گرفتند. این برنامه‌ها در هزار محیط اداری و کاری اجرا شد و در کنار آن، ۲۲ هزار و ۲۴۲ نفر از نوجوانان و جوانان در طرح‌های تقویت تاب‌آوری و توانمندسازی شرکت کردند.

طرح‌های خاتم، همیار سلامت روان و دیگر برنامه‌های حمایتی

حسینی با اشاره به مشارکت طرح خاتم در ۳۳۴ شهرستان و هزار و ۱۴۹ محله، عنوان کرد که این طرح بیش از ۴۲ هزار نفر را تحت پوشش قرار داده است. علاوه بر این، ۱‌هزار و ۳۵۷ گروه همیار سلامت روان با برگزاری بیش از هفت هزار و ۲۵۴ جلسه تخصصی، خدمات متنوعی به بیش از ۱۴ هزار و ۶۳۳ نفر ارائه دادند. همچنین، طرح کیان با فعالیت ۹۹۲ گروه، حدود ۲۳۸ هزار نفر از شاغلان کشور را در حوزه پیشگیری از اعتیاد در محیط‌های کاری پشتیبانی کرد.

پیشگیری، درمان و بازتوانی؛ رویکردهای مکمل

در مورد درمان اعتیاد، حسینی بر لزوم تغییر نگاه و تمرکز بر تداوم روند بهبودی و بازگشت پایدار افراد به زندگی اجتماعی تأکید کرد. وی مفهوم «سرمایه بازیابی» را چنین توضیح داد: سلامت روان، ترمیم روابط خانوادگی، دسترسی به مسکن امن، اشتغال پایدار و مقابله با انگ‌های اجتماعی، عوامل مهم در تداوم روند بهبودی هستند. محرومیت از این حمایت‌ها می‌تواند احتمال بازگشت به مصرف مواد را افزایش دهد.

مراقبت‌های ترومامحور و اهمیت حمایت‌های تخصصی

حسینی بر ضرورت استفاده از رویکردهای ترومامحور در مواجهه با افراد دارای سابقه مصرف مواد تأکید کرد و گفت: به جای سرزنش یا قضاوت، باید تجربیات آسیب‌دیده زندگی و مشکلات آنها را در نظر گرفت و دسترسی به حمایت‌های تخصصی و اجتماعی را برایشان فراهم کرد. وی ادامه داد: در حال حاضر، ۹۴۱ مرکز اقامتی و ۳۸ مرکز درمان اجتماع‌مدار (TC) در حوزه درمان و بازتوانی فعالیت دارند و بیش از ۳۴۰ هزار نفر از خدمات تخصصی بهره‌مند شده‌اند.

شبکه کاهش آسیب و مداخلات پیشگیرانه

رئیس سازمان بهزیستی با بیان اینکه ۶۹ مرکز توانمندسازی اجتماعی و ۱۷۲ واحد تخصصی مدیریت حمایت‌های پس از درمان در حال فعالیت هستند، بر اهمیت کاهش آسیب‌های ناشی از اعتیاد تأکید کرد. او افزود: این رویکرد به معنای حذف درمان نیست، بلکه هدف آن حفظ حیات و کرامت انسانی، کاهش رفتارهای پر خطر، و پیشگیری از انتقال بیماری‌هایی نظیر HIV و هپاتیت‌های ویروسی است.

به گفته حسینی، در حال حاضر ۳۹۵ مرکز تخصصی کاهش آسیب شامل مراکز سرپناه شبانه، تیم‌های سیار، ایستگاه‌های کاهش آسیب و خودروهای سیار در مناطق پرخطر فعالیت دارند. در سال گذشته، این مراکز خدمات خود را به ۸۸ هزار نفر ارائه کردند و در سه‌ماهه نخست سال جاری، به بیش از ۵۰ هزار نفر کمک رسانی صورت گرفته است.

سهم‌بخشی بیشتر به پیشگیری، توسعه زیرساخت‌ها و سیاست‌های حمایتی

حسینی ضمن اشاره به ظرفیت‌های بالای شبکه درمان و کاهش آسیب، اعلام کرد: تاکنون بیش از ۴۶۱ هزار نفر از خدمات بیش از هزار و ۳۲۲ مرکز تخصصی بهره‌مند شده‌اند. همچنین، بر لزوم افزایش سهم اعتبارات مربوط به پیشگیری از اعتیاد در بودجه ملی و توسعه برنامه‌های محله‌مدار تأکید کرد و گفت: تخصیص منابع بیشتر به پیشگیری اولیه و خدمات اجتماعی می‌تواند از تحمیل هزینه‌های سنگین‌تر در آینده جلوگیری کند.

تکالیف قانونی و فناوری‌های نوین در مقابله با اعتیاد

حسینی بر اهمیت اجرای کامل برنامه هفتم توسعه، تصریح کرد و خواستار واگذاری مسئولیت درمان‌های قهری و وظایف ماده ۱۶ به دستگاه‌های ذی‌ربط شد تا تمرکز سازمان بهزیستی بر حمایت‌های ترومامحور، بازتوانی زنان و نوجوانان، و توسعه مراکز اجتما‌مدار صورت گیرد. وی همچنین بر ضرورت یکپارچه‌سازی اطلاعات و خدمات تأکید کرد و ادامه داد: با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین باید از سامانه‌های پراکنده به سمت پرونده‌های سلامت و بازتوانی اجتماعی یکپارچه حرکت کنیم تا افرادی که در کنار مراکز درمانی، خیابان و آسیب‌های اجتماعی قرار دارند، از حمایت‌های لازم برخوردار شوند.

دعوت به مشارکت و حفظ کرامت انسانی

در پایان، حسینی از دانشگاهیان، پژوهشگران، مدیران و تمام فعالان حوزه مقابله با اعتیاد خواست تا در ارتقای سیاست‌های ملی و اجرای برنامه‌های حمایتی مشارکت فعال داشته باشند. وی بر ضرورت تغییر رویکردهای تضررآمیز و مداخلات تسکینی، به سمت حفظ کرامت انسانی، گسترش سلامت فراگیر و توانمندسازی مستمر افراد تأکید کرد.